(The Judiciary and Legal Profession Act)
z dnia 20 listopada 2025 roku
Na podstawie Art. IV Konstytucji Stanu San Andreas, Senat Stanu postanawia, co następuje:
Niniejsza ustawa określa strukturę i organizację wymiaru sprawiedliwości w Stanie San Andreas, status sędziów, zasady funkcjonowania sądów, a także zasady wykonywania zawodu adwokata oraz funkcjonowania Samorządu Adwokackiego (State Bar Association).
- Wymiar sprawiedliwości w Stanie San Andreas sprawują Sądy.
- Sądy wydają wyroki w imieniu Stanu San Andreas.
- Postępowanie sądowe jest jawne, chyba że Sąd postanowi inaczej ze względu na ważny interes państwowy, prywatność stron lub dobro śledztwa.
Ustanawia się dwuinstancyjny model sądownictwa:
- Superior Court (Sąd Wyższy) – sąd pierwszej instancji, właściwy do rozpoznawania spraw karnych, cywilnych oraz administracyjnych. Orzeka o winie i karze.
- Supreme Court (Sąd Najwyższy) – sąd najwyższej instancji i organ odwoławczy. Rozpatruje apelacje od wyroków Sądu Wyższego oraz orzeka o zgodności ustaw z Konstytucją. Wyroki Sądu Najwyższego są ostateczne.
- Sędzią może zostać osoba posiadająca wykształcenie prawnicze, nieskazitelny charakter oraz wieloletnie doświadczenie w zawodzie prawniczym.
- Niezawisłość: Sędziowie w orzekaniu są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom. Żaden organ władzy wykonawczej ani ustawodawczej nie może wpływać na treść wyroku.
- Immunitet: Sędzia nie może być zatrzymany ani pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zgody Sądu Najwyższego (lub Prezesa Sądu Najwyższego), chyba że został ujęty na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa ciężkiego (Felony).
- Sędziów powołuje Gubernator Stanu, a ich kandydaturę zatwierdza Senat.
Sędzia prowadzący rozprawę ma prawo nałożyć karę porządkową (grzywna lub areszt do 24h) na każdą osobę, która:
a) Zakłóca przebieg rozprawy lub nie wykonuje poleceń sędziego;
b) Odnosi się do Sądu lub stron postępowania w sposób wulgarny i niegodny;
c) Wprowadza Sąd w błąd lub składa fałszywe zeznania.
- Adwokatem jest osoba wpisana na listę adwokatów prowadzoną przez State Bar Association (SBA).
- Tylko licencjonowany adwokat ma prawo do reprezentowania klientów przed Sądem w charakterze obrońcy lub pełnomocnika.
- Warunkiem uzyskania licencji adwokackiej (Bar License) jest:
a) Brak karalności za przestępstwa umyślne;
b) Zdanie egzaminu adwokackiego (Bar Exam) organizowanego przez Departament Sprawiedliwości lub SBA.
- Adwokat ma obowiązek reprezentować interesy swojego klienta z najwyższą starannością, wykorzystując wszelkie legalne środki prawne.
- Adwokat ma prawo do nieograniczonego, poufnego kontaktu z zatrzymanym lub osadzonym klientem.
- Adwokatowi przysługuje ochrona prawna podobna do tej, jaką objęci są funkcjonariusze publiczni.
- Adwokat jest zobowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej.
- Tajemnica adwokacka jest nienaruszalna. Adwokat nie może być przesłuchiwany jako świadek co do okoliczności objętych tą tajemnicą.
- Służby porządkowe nie mają prawa podsłuchiwać rozmów ani czytać korespondencji między adwokatem a jego klientem.
- Jeśli oskarżonego nie stać na wynajęcie prywatnego adwokata, Sąd lub Departament Sprawiedliwości wyznacza mu Obrońcę z Urzędu.
- Koszty obrony z urzędu pokrywa Skarb Stanu.
- Odmowa przyjęcia obrony przez wyznaczonego adwokata jest dopuszczalna tylko w przypadku konfliktu interesów.
W procesie karnym oskarżyciel publiczny (Prokurator/DA) i obrońca (Adwokat) mają równe prawa. Obie strony mają prawo do:
a) Składania wniosków dowodowych;
b) Przesłuchiwania świadków;
c) Wygłaszania mów końcowych.
Ciężar udowodnienia winy spoczywa na oskarżycielu. Wszelkie niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego (In dubio pro reo).
Nadzór administracyjny nad działalnością adwokatury sprawuje State Bar Association przy współpracy z Departamentem Sprawiedliwości. Nadzór nad orzecznictwem sądów sprawuje wyłącznie Sąd Najwyższy.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
(–) Gubernator Stanu San Andreas
Jacob Cox
(–) Prezes Sądu Najwyższego (Chief Justice)
Hon. Arthur V. Fitzgerald
(–) Prokurator Generalny
Pablo Santibáñez